Toen & nu

Rijke geschiedenis en bezielde verhalen

Zonnestraal is een iconisch rijksmonument en een paradepaardje van het nieuwe bouwen. In de jaren twintig is het ontworpen door Jan Duiker en Bernard Bijvoet als sanatorium. Nu is het complex een bruisend bedrijventerrein. Werken, wandelen, wijnproeven, congressen en heidedagen houden in een omgeving die bezield is door een rijke geschiedenis in de adembenemende natuur.

  • historische waarde
  • architectonische diamant
  • monumentale allure
  • klassieke chic
  • werken en recreëren

Historie

Architectonische diamant

Zonnestraal, ontworpen in 1926 en geopend in 1928, wordt internationaal beschouwd als één van de hoogtepunten van de architectuur van de twintigste eeuw. Het complex is pionierswerk uit de periode van het Nieuwe Bouwen en werd gerealiseerd op landgoed De Pampahoeve tussen het bos en de heide. Voor de gemeente Hilversum is dit rijksmonument trots erfgoed. In 2018 was Zonnestraal zelfs bijna verkozen tot werelderfgoed.

Mooi verhaal 

De belangrijke geschiedenis van Zonnestraal is het waard verteld te worden. Het was de sociaal bewogen vakbondsleider Jan van Zutphen – ‘Ome Jan’ in de volksmond – die besloot om de koperen stelen die als restproduct overbleven in het diamantbewerkingsproces in te zamelen en te verkopen ten behoeve van diamantbewerkers met tuberculose. Zo werd de Stichting Diamantbewerkers Koperen Stelen Fonds (KSF) opgericht. Uit Jan’s initiatief is uiteindelijk in 1928 arbeids- en nazorgkolonie Zonnestraal voortgekomen.

Manifest van solidariteit en hoop

De genezing binnen het complex werd aangevuld met verdere genezing en voorbereiding op de terugkeer naar de maatschappij met bezigheden in het omringende landschap. Arbeid op het land fungeerde als medicijn. Zonnestraal nam patiënten op ongeacht hun afkomst en politieke- of religieuze overtuiging en uit heel Nederland. Dat was in die tijd, de jaren van de verzuiling, uniek. De plannen voor arbeids- en nazorgkolonie Zonnestraal kunnen worden gezien als een gebouwd manifest voor maatschappelijke solidariteit en collectieve hoop.

Sanatorium Zonnestraal

Kortom: Zonnestraal werd een beroemd sanatorium voor tuberculose patiënten. De patiënten verbleven er vanaf eind 1920 tot medio 1950. Ze bleven minstens een jaar op Zonnestraal. In het hoofdgebouw bevonden zich de onderzoeks- en operatieruimten, en de eetzaal. In de paviljoens waren de vleugels met individuele patiëntenkamers en er was een conversatiezaal. Vanuit de kamers kon het bed op het balkon worden gereden zodat de patiënt in de open lucht en in de zon lag. Een kamer wordt helemaal hersteld zoals die was ten tijde van het sanatorium en gaat fungeren als Museumkamer. Zo kun je je als bezoeker in de geschiedenis van Zonnestraal wanen.

Architectuur

Iconisch monument

Zonnestraal is een iconisch rijksmonument, in de jaren twintig ontworpen als sanatorium voor tuberculosepatiënten. De modernistische architecten Jan Duiker en Bernard Bijvoet realiseerden hun ontwerp met de hulp van Jan Gerko Wiebenga volgens de nieuwste ideeën op het gebied van architectuur, bouwtechniek en zorg. Als monument van licht en lucht en als gebouwd manifest van solidariteit en hoop, is Zonnestraal een monument van wereldklasse. Het complex bestaat uit een hoofdgebouw en twee paviljoens en is het icoon van het Nieuwe Bouwen geworden.

Nieuwe allure

Na jaren leegstand van het prachtige complex, is het tijd voor het uitstralen van nieuwe allure. In de gebouwen ontstaat een bruisend bedrijventerrein, met in stijl ontworpen kantoren en prachtige vergaderruimtes. Hier kan gewerkt worden, gediscussieerd, wijn geproefd, congressen en heidedagen bijgewoond, of gewoonweg lekker gewandeld.

Landschap

Helende omgeving

Het landschap rond Zonnestraal is afwisselend en verveelt nooit. De ligging in de overgang van het laagveengebied van Loosdrecht naar de dekzandgronden van de Utrechtse Heuvelrug, de Hoorneboegse Heide en buitenplaats op de verhoging in het landschap Hoorneboeg, zorgt voor enorme hoogteverschillen. Eind 19de eeuw ontstond de overtuiging dat zonlicht, lucht, rust en natuur een positieve bijdrage leverden aan het herstel van zieken. Gezonde luchten, dennegeuren, de rugdekking door de hoogtes en rustgevende kleuren maakten het landschap toen tot een helende omgeving. En dat is het nog steeds.

Trotse gemeente

Gedurende een aantal jaren wilde men Zonnestraal op de werelderfgoedlijst krijgen. Frank Meijer van MTD landschapsarchitecten omschreef de motivatie zo: “De landschappelijke en gebouwde ‘structuurdragers’ vormen essentiële componenten van het ensemble Zonnestraal die de nominatie tot Wereldmonument ondersteunen en mede rechtvaardigen.” De rijksoverheid droeg Zonnestraal uiteindelijk niet voor, maar de gemeente Hilversum is supertrots op de nieuwe ontwikkelingen die recht doen aan de historie en Zonnestraal weer laten stralen in haar omgeving.

Recreatie

Sportief op Zonnestraal

Op Zonnestraal kun je goed sportief zijn: rennen, wandelen, fietsen, rondleidingen meemaken of een speurtocht doen. Je beweegt langs de gebouwen en door de natuur op Zonnestraal, waardoor je de geschiedenis en architectuur van Zonnestraal intens kunt beleven. Voor kinderen is er een spannende speurtocht die je gratis op kunt halen bij Brasserie Zonnestraal, het stadskantoor, VVV Hilversum en de bibliotheek in Hilversum. De speurtocht is 2,5 kilometer lang en duurt een uur. Ondertussen vangen ze wespen op de wespenheuvel, en rennen ze de longen uit het lijf, bouwen een takkentipi en doen ze nog veel meer leerzaams en leuks!

Rondleidingen

Wij leiden graag mensen rond om de schoonheid van het landgoed te delen. Kom naar de Zonnestraal en laat je rondleiden. Iedere laatste zondag van de maand kun je meelopen in een door een gids geleide rondleiding die twee keer per dag start: om 12.00 uur en om 14.00 uur. Deze wandeling duurt ongeveer 1,5 uur.

Meer informatie of aanmelden? Mail even naar rondleidingen@zonnestraal.org.

Wandel- en fietsroutes zijn te verkrijgen bij Brasserie Zonnestraal.

Meer te weten komen over Zonnestraal tijdens de wandeling of fietstocht? Download dan hier de audiotour. Wil je meer informatie over de omgeving? Kijk dan eens op de website van VVV Gooi & Vecht: www.vvvgooivecht.nl/nl

Terug naar de natuur

Heb je behoefte aan een dosis ‘terug naar de natuur’? Bij kampeervereniging Licht en Lucht kun je van 1 april tot 1 oktober een heerlijke schuilplaats in de natuur huren. Ideaal voor stadsbewoners die dichtbij de randstad een ‘buiten’ willen! Er zijn seizoenplekken die je zelf kunt kiezen. Zodra je rondstruint op het mooie terrein van de kampeervereniging, bekruipt je het vakantiegevoel. Een ware oase van rust, licht en lucht om je heen, zoals kamperen bedoeld is.

Je oogst wat je zaait

Bij LandinZicht kun je zelf een seizoen lang je eigen eerlijke en milieuvriendelijke gekweekte groente oogsten. Koop een oogstaandeel, en geniet het hele groene seizoen van verse biologisch geteelde groente die je elke week zelf mag komen oogsten. Het is ook mogelijk samen met anderen één oogstaandeel te nemen. Community supported agriculture heet dat! De tuinder geeft wekelijks aan wat er die week kan worden geoogst. Ook leuk: je mag meedenken met de tuinder over welke groenten er worden geteeld.

Gooise wijn

Wandelen door een romantische wijngaard? Kom naar Zonnestraal. In de vroegere moestuin van het landgoed, op de grens met Loosdrecht, staan drieduizend wijnstokken van vier verschillende druivensoorten. Daar maken ze Gooise wijnen van en die zijn zoals dat hoort in het Gooi: van topkwaliteit. Vaak zijn er proeverijen, dan krijg je een korte rondleiding op de wijngaard om daarna te proeven van een wijn naar keuze: wit, rood, rosé of demi-sec.

Lieve landgoedwinkel 

 Op Zonnestraal ligt een paradijsje verscholen: landgoedwinkel de Rading. Geniet hier van koffie met taart of een heerlijke lunch. Hier zijn lekkere lokale producten te koop, zoals ambachtelijke jam, goede koffie, thee en wijn. Landgoed de Rading is huis van de landschapswinkel en biedt een beschermde werkplek voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Zowel in de winkel, in de lunchroom als op de tuinderij werken zij onder begeleiding mee. En dat maakt de winkel een lieve winkel.

Contact

Zonnestraal Hilversum B.V.

Bezoekadres:
Loosdrechtse Bos 17
1213 RH Hilversum
info@zonnestraal.org
035 5385400

Postadres:
Postbus 75919
1070 AX Amsterdam

Neem contact met ons op voor het huren van bedrijfsruimte, foto- en filmverzoeken of als je meer wilt weten over het landgoed en Zonnestraal